Festiviteiten en Feestdagen

* Wat is de Dag van de Doden? * Wat is pan de muerto? * Wanneer zijn de posadas?

Mexicanen hebben het hele jaar door een heleboel festiviteiten en feestdagen. Er zijn wel 4 of 5 feestdagen iedere maand, waarvan sommige nationale zijn en andere weer alleen in een bepaalde streek gevierd worden.

Op deze dagen is het mogelijk dat het volk danst en zingt, typische gerechten eet en speciale kleding draagt. Feestdagen zijn in Mexico meestal gebonden aan religieuze gebeurtenissen of historische gedenkdagen.

Eén van de katholieke tradities die overgebracht is door de Spanjaarden in de 16de eeuw, is die van de Heiligedag, een dag die lijkt op de verjaardag. Elke dag op de kalender is opgedragen aan een andere heilige. De dag dat je naam op de kalender staat is jouw heiligedag (De heiligedag van alle Sofia's is op 18 september).

Op die dag geven mensen een feestje, krijgen ze kadootjes en het kan bijna net zo belangrijk zijn als je verjaardag.

El Dia de los Muertos (De Dag van de Doden) -Allerheiligen en Allerzielen-

Twee november is in Mexico een nationale feestdag, "De Dag van de doden". Volgens de traditie wordt er van de doden verwacht de levenden te bezoeken en hun speciale gasten voor die avond te zijn. Het is een combinatie van Prehispanische Indiaanse gebruiken en katholieke tradities van het middeleeuwse Spanje.

Men gelooft dat op 1 november de zielen van alle overleden kinderen terug komen naar huis en op 2 november komen de zielen van de volwassenen ook terug. Op 1 november worden er kaarsen en wierook aangestoken om de weg naar het familiealtaar te verlichten.

In veel plaatsen maken families een pad van goudsbloemblaadjes van de straat naar het familiealtaar, zodat de zielen de weg kunnen vinden. Dit is altijd een blijde gebeurtenis omdat de Mexicanen geloven dat de doden de levenden ieder jaar bezoeken op deze dag.

Men viert deze dag door het kerkhof te bezoeken. Ze nemen offers mee, zoals pan de muerto (brood van de dood), eten, drinken, bloemen en kaarsen.

In veel huishoudens worden altaars gemaakt voor familieleden of vrienden die dood zijn. Een traditioneel altaar wordt versierd met Cempasúchil (een soort goudsbloem die de bloem van de dag van de doden is), calaveras (doodshoofden van suikergoed) en pan de muerto. Het altaar is meestal een tafel bedekt met crêpepapier waar een aantal voorwerpen zorgvuldig op worden geplaatst, zoals foto's van heiligen, wierook en veel kaarsen.

Eten en drinken mogen op een altaar ook niet ontbreken en in het bijzonder het lievelingseten en drinken van degene aan wie het altaar is opgedragen. Men gelooft dat diegenen die niet meer langer in leven zijn spiritueel van het eten genieten, waarna het door de levenden wordt opgegeten. Sommige mensen leggen er kleding van de overleden persoon bij of dingen die ze graag gebruikten toen ze nog leefden.

Bijvoorbeeld, als het altaar voor een overleden oma is worden haar rebozo (een soort sjaal) en haar bril erbij gelegd. Als ze van breien hield dan worden er breipennen en wol bijgelegd. Als het altaar voor een opa is worden misschien zijn hoed of speelkaarten op het altaar gelegd. Als het altaar voor een kind is worden er speelgoed en snoepjes opgelegd.

Altaar voor de Doden

Om een altaar te maken heb je het volgende nodig:

Cempasúchil (een soort goudsbloem) Calaveras (doodshoofden van suikergoed) Pan de muerto (brood van de dood) Plaatjes van heiligen Eten, fruit, snoepjes Drankjes: bier, wijn of frisdrank Kaarsjes in glaasjes Kleine tafel (bedekt met crêpepapier waar voor deze gelegenheid figuren uitgeknipt zijn)

Dag van de Doden is vooral belangrijk in Oaxaca, de staat van Mexico en Michoacán.

Op 1 november gaan families waarvan hun kinderen zijn overleden naar hun graven toe om die te versieren. In Metepec in de staat van Mexico gelooft men dat de zielen van de kinderen op deze dag om 8:00 uur aankomen. Op dit uur wordt er een ontbijt voor ze geserveerd dat bestaat uit rijst met melk, chocolademelk, pompoenzaden, snoepjes, amandel-suikerdeeg en brood.

Kinderen geven elkaar snoepjes in de vorm van doodshoofden met hun naam erop.

Zo maak je een Calavera (doodshoofd van suiker)

Ingrediënten: 2 kopjes poedersuiker 1 eiwit 1 el vloeibare honing ½ theelepel vanille 1/3 kop maïsmeel Plantaardige kleurstof

Zeef de poedersuiker. Meng het eiwit, de honing en vanille in een kom. Roer de poedersuiker erdoor met een houten lepel. Meng dan alles met je vingertoppen tot er een deeg ontstaat. Bestrooi dan een glad oppervlak met het maïsmeel en rol hierover het deeg uit tot een bal. Bewaar de deegbal in een plasticzak tot gebruik, als het deeg hard word voeg je er gewoon wat warm water aan toe. Vorm van het deeg doodshoofden, grafkisten, vogels, enz. Als de figuren droog zijn kun je ze verven met plantaardige kleurstoffen en vergeet niet om iemands naam op de hoofden te schrijven.

Kerstvieringen

De kerstperiode kent veel tradities in Mexico. Eén van de eerste signalen dat de Kerst in aantocht is, is het bloeien van de Nochebuena (kerstster). Deze plant siert tuinen, parken, straten, winkels en huizen. Het woord Nochebuena betekent kerstavond. Mexicanen eten hun kerstdiner op kerstavond en gaan daarna, als ze katholiek zijn, rond middernacht naar de kerstmis. De kinderen krijgen kadootjes met kerstmis en op 6 januari (Drie Koningen), dan komen familie en vrienden bijeen om te vieren dat op deze dag de drie Koningen op bezoek kwamen bij het kindje Jezus. Ze eten dan een ringvormige cake die Rosca de Reyes wordt genoemd, hierin zitten een paar kleine, plastic babypoppetjes verstopt. Iedereen snijd zijn eigen stukje af en diegenen die een poppetje vinden moeten voor alle aanwezigen een etentje organiseren op 2 februari, 40 dagen na Kerstmis.

Las Posadas

Posada betekent onderdak of onderkomen en wordt van 16 december tot 24 december iedere avond gevierd. De viering stelt de moeilijke en koude reis voor die Jozef en Maria maakten van Nasareth naar Betlehem. Tegenwoordig is het posada feest zowel een religieuze als een sociale gebeurtenis, een feestelijke uitbeelding van de reis naar Bethlehem.

Mensen vormen een rij en lopen naar een huis. Iedereen in de rij draagt een brandende kaars en ze zingen terwijl ze zich langzaam voortbewegen. Als ze bij een huis aankomen, gaat de helft van de groep naar binnen, terwijl de andere helft buiten blijft en smeekt om naar binnen te mogen. Als de deuren open gaan eindigt het religieuze deel van de viering en begint de pret.

Piñata

Aan het einde van iedere posada wordt de piñata kapot gemaakt. Piñatas werden oorspronkelijk gemaakt van een aardewerken pot die bedekt werd met papier-maché, maar tegenwoordig worden ze ook wel gemaakt van papier-maché dat over een opgeblazen ballon geplakt wordt. De traditionele piñata heeft de vorm van een ster en stelt de ster voor die de drie koningen naar het pasgeboren kindje Jezus leidde. De piñata wordt gevuld met seizoensfruit.

Tegenwoordig worden piñatas gemaakt in de vorm van een dier, ster of een populair tekenfilmfiguur en gevuld met speeltjes en snoepjes. De piñata wordt aan een touw opgehangen en een geblinddoekt kind dat is rondgedraaid probeert de piñata kapot te slaan met een stok. De piñata wordt omhoog en omlaag gehaald terwijl verschillende kinderen hem proberen te raken. Als iemand hem uiteindelijk een flinke tik geeft en breekt is het een gegrabbel van jewelste. Piñatas worden ook gebruikt op verjaardagfeestjes voor kinderen tot ongeveer twaalf jaar.

Zo maak je een piñata

Materiaal: 1 grote ballon stroken krantenpapier (3 x 6 cm breed) lijm (gemaakt van 1 deel water met 2 delen meel) gekleurd crêpepapier (geknipt in stroken van 2 x 5 cm en aan de onderkant met een lepel gekruld) sterk touw schaar bezemsteel snoepjes, fruit, noten in dop en speeltjes

Werkwijze:

Blaas de ballon tot de gewenste grootte. Doop de krantenstroken in de lijm en plak een aantal lagen op de ballon. Laat aan de bovenkant een opening open. Bevestig het touw zodat hij kan worden opgehangen. Laat het drie dagen drogen. Prik de ballon kapot en versier die met crêpepapier. Vul de piñata met de snoepjes, fruit en speeltjes.

Ambassade van Mexico in Nederland. Webmaster: ir. Gerardo Izzo